مدارس تیزهوشان نخبه پروری یا اضطراب افکنی

سوداي ورود به مدارس استعدادهاي درخشان يا تيزهوشان و تحصيل در اين مراکز، در ساليان اخير به دغدغه بسياري از دانش آموزان وخانواده هاي آنان تبديل شده و اکنون تقريبا کمتر مدرسه خوشنامي را مي توان يافت که آشکارا دم از برنامه ريزي براي فرستادن شمار بيشتري از دانش آموزان به اين مدارس نزند.
به گزارش ايرنا،هم اکنون در مدارسي که درجه اي از مدارس دولتي بهترند و شرايط ويژه تري دارند به خصوص از پايه سوم ابتدايي به بعد در کنار کتاب هاي درسي، مطالعه حجم قابل توجهي از کتاب هاي کمک درسي براي آمادگي آزمون تيزهوشان، اجباري شده است .
انواع و اقسام کلاس هاي آمادگي آزمون تيزهوشان و تست زني نيز، از جانب اولياي دانش آموزان و نيز معلمان و مديران مدارس توصيه شده و بر شرکت در آنها تاکيد مي شود.
اين در حالي است که چندين سال است سياست رسمي آموزش و پرورش سنجش کيفي دانش آموزان اعلام شده و سعي مي شود با پرهيز از سنجيدن توانايي دانش آموزان در قالب نمره و عدد، ساير وجوه رفتاري و شخصيتي دانش آموزان مد نظر قرار گيرد اما در آزمون هاي تيزهوشان ، در همچنان بر پايه نمره و سنجش کمي مي چرخد.
آزموني که به خاطر ظرفيت محدود مدارس استعدادهاي درخشان، فشار مضاعفي را به دانش آموزان وارد مي کند و کنکور را با تمام اضطراب ها و دغدغه هايش، به پايه هاي ششم ابتدايي و نهم متوسطه نيز تسري داده است.
فرض راه اندازي و تشکيل چنين مدارسي وجود نخبگاني باهوش و توانايي محاسباتي فوق العاده و بالاتر از ميانگين عادي جامعه و ضرورت توجه ويژه علمي بدانها بود اما حال، تحصيل در اين مدارس به اپيدمي فراگيري بدل شده که مبتني بر اين فرض است که گويا تحصيل در مدارس استعدادهاي درخشان به معناي قرار گرفتن حتمي در مسير موفقيت تحصيلي است.
*آرامش بچه ها قرباني تست زني
يک استاد برجسته روانشناسي دانشگاه تهران و رئيس سابق نظام روانشناسي کشور اما به شدت معترض اين وضعيت است و با انتقاد از مدارس تيزهوشان و تلاش والدين براي فرستادن فرزندانشان به اين مدارس به خبرنگار ايرنا گفت: با کلاس هاي آمادگي براي تيزهوشان مخالف هستم و معتقدم اخلاق و آرامش بچه ها نبايد قرباني تست و تيزهوشان شود .
دکتر غلامعلي افروز افزود: بايد کودکانمان را هوشمند، تلاش مدار و متوکل بار بياوريم تا اصلا فکر رفتن به تيزهوشان نداشته باشند چون اين مسائل، آفت تربيت و دکان و بازاري براي کسب سود بعضي افراد است.
وي ادامه داد: برويد بررسي کنيد آن کساني که در سن زير 14 سالگي به دانشگاه رفته اند کجايند و کجا را گرفته اند؟ به جرات مي توان گفت هيچ جاي خاصي نيستند چون انسان هاي
خلاق عموما در مدارس تيزهوشان درس نخوانده اند.
اين روانشناس گفت: پدر و مادرها بايد بکوشند پيوندهاي عاطفي خود را با کودکانشان تقويت کنند و به تلاش فرزندان و نه حاصل کارشان بها بدهند.
رئيس انديشکده«خانواده، مرکز الگوي اسلامي ايراني»
افزود: پدر و مادرها بدانند که بهترين روش براي تربيت فرزندان اين است که هيچ کاري نکنند چون تربيت زمينه سازي
بستر براي رويش است و براي فراهم کردن اين بستر بايد لبخند زد و بانشاط و عاشق بود.
افروز تاکيد کرد: خيلي از پدران و مادران تربيت را با نظام و برقراري نظم اشتباه مي گيرند در حالي که کار تربيتي مثل کار باغباني است.باغبان، نمکزارها را رفع مي کند، حشرات موذي و آفات را از بين مي برد تا گياهان رشد کنند اما هيچ گاه گياه را از زمين نمي کشد تا بيرون بيايد، چون گياه بايد خود برويد و از زمين بيرون بيايد.
او گفت: دبستان به عنوان نخستين محيط رسمي که کودک تجربه مي کند جايگاهي براي توانبخشي رواني و اجتماعي کودکاني است که هنوز اين مهارت ها را نياموخته اند .
اين روانشناس افزود: کم رويي، پرخاشگري، منفعل و خجالتي بودن، اضطراب، کمال زدگي، ديکتاتورمنشي و سختگيري معضلاتي است که اگر در خانواده حل نشده باشد بايد در مدرسه حل شود.به همين دليل است که حقوق معلمان دبستان نبايد از حقوق استادان دانشگاه کمتر باشد تا رضايتمندي شغلي ايجاد شود و معلم بتواند اين مشکلات را حل کند نه اين که به دنبال تعليم تست زدن به دانش آموزان باشد.دبستان حساسترين، مهمترين و سرنوشت سازترين مقطع در گستره دوران تحصيلي انسان است ضمن آن که بستر ارتباط حاکميت با خانواده نيز از دبستان آغاز مي شود.
وي ادامه داد: مهمترين رويکرد فرزندپروري در جهان اين است که فرزندان را عروس و دامادهاي خوبي براي آينده پرورش دهيم يعني عروس و داماد دلارام تربيت کنيم که البته آن را هم از ما پدران و مادران ياد مي گيرند.
*ايجاد اضطراب در دانش آموزان
رئيس اداره مشاوره تربيتي و تحصيلي آموزش و پرورش خراسان رضوي هم در اين زمينه به خبرنگار ايرنا گفت: برگزاري آزمون ورودي مدارس استعدادهاي درخشان و تيزهوشان، دامنه اضطراب را به دانش آموزان دوره ابتدايي نيز کشانده است.
دکتر سميه عسکريان افزود: رصدهاي کميته آسيب شناسي
سلامت رواني، اجتماعي آموزش و پرورش خراسان رضوي نيز نشان مي دهد که مباحث کنکور و آزمون ها براي دانش آموزان و خانواده آنان آسيب زاست و وزارت آموزش و پرورش اين امر را پذيرفته و در حال اصلاح رويه ها است.چندي پيش معاون آموزش ابتدايي وزارت آموزش و پرورش نيز از پيگيري براي حذف آزمون مدارس استعدادهاي درخشان و تيزهوشان از پايه ششم ابتدايي خبر داد.
وي افزود: در پيدايش اين شرايط تنها آموزش و پرورش مقصر نيست و بررسي گردش مالي موسسات مختلف غيردولتي در حوزه کنکور مشخص مي کند که چه باري بر روي خانواده ها و حتي آموزش و پرورش وجود دارد تا در همين مسير کنکورزدگي و آزمون محوري حرکت کنند.حتي کانال هاي مختلف تلويزيون پر از تبليغ انواع کلاس هاي آمادگي کنکور، انتخاب رشته و کتاب هاي کمک درسي است و اين نشان مي دهد
که کار حتي از دست آموزش و پرورش خارج شده و متاسفانه مطالبه جامعه به اين سمت و سو کشيده شده است.
عسکريان تاکيد کرد: تغيير فرهنگ و تفکر جامعه به مساله کنکور و موفقيت، از آموزش و پرورش به تنهايي ساخته نيست و در اين ميان رويکرد و نقش رسانه ها نيز در اين زمينه بسيار تاثيرگذار و تعيين کننده است .
*نبود شادي و نشاط اجتماعي
مديرکل امور فرهنگي و اجتماعي استانداري خراسان رضوي نيز در اين خصوص گفت: طبق يک پژوهش، افراط در دستيابي به موفقيت هاي آموزشي و تحصيلي که جامعه ايراني به خصوص والدين به شدت به دنبال آن هستند از موانع رسيدن به شادي و نشاط اجتماعي است .
دکتر سيدکمال حسيني افزود: شادي يک حالت ذهني و احساس خوب بودن توسط احساسات مثبت يا لذت بخش تعريف مي شود و نشاط اجتماعي هم يک مولفه غالب در تمام مطالعات اجتماعي به شمار مي رود که طبق مطالعات علمي صورت گرفته گرايش افراطي به حصول موفقيت هاي تحصيلي در جامعه کنوني ايران مانع رسيدن به آن شده است.طبق اين مطالعات در جامعه کنوني ايران مهارت کم در
خود ابرازي و تخليه هيجانات اجتماعي، عدم پيش بيني مهارت هاي ارتباطي و فراغتي در مدارس، استانداردهاي دوگانه تربيتي در خصوص جوانان به گونه اي که مثلا مدرسه چيزي و خانواده چيز ديگري را طلب مي کند از موانع ديگر حصول شادي و نشاط اجتماعي در جامعه ايراني است.
رئيس اداره مشاوره تربيتي و تحصيلي آموزش و پرورش خراسان رضوي گفت: حتي نحوه شناسايي و پذيرش دانش آموزان براي تحصيل در مدارس تيزهوشان و استعدادهاي درخشان هم در کشور ما علمي نيست.در پايان تحصيلات پايه ششم يک آزمون تستي از دانش آموزان براي ورود به مدارس ويژه تيزهوشان و استعدادهاي درخشان گرفته مي شود که در پايه نهم نيز دوباره يک آزمون براي راهيابي دانش آموزان بازمانده به اين مدارس برگزار مي شود.
تيز هوش تستي
وي اين آزمون هاي تستي را علمي ندانست و گفت: تيزهوش در تعريف علمي به کودک و نوجواني گفته مي شود که در سنين قبل از مدرسه يا دبستان و دبيرستان علاوه بر توانايي هوشي بالا، داراي خلاقيت و مدل تفکر خلاق، توانايي مديريت، رهبري و توانايي خاص در يک موضوع علمي باشد .
مطابق اين تعريف، داشتن توانايي هوشي که با مولفه هاي سنجش هوش سنجيده مي شود تنها قسمتي از توانايي يک فرد تيزهوش است و در اين قسمت افراد تيزهوش بايد بهره هوشي بين 130 تا 140 داشته باشند که تنها 2 درصد افراد جامعه در اين سطح هوشي هستند .اين در حالي است که طبق اعلام معاون متوسطه وزارت آموزش و پرورش، اکنون 4.2 درصد از دانش آموزان کشور در مدارس تيزهوشان درس مي خوانند.
رئيس اداره مشاوره تربيتي و تحصيلي آموزش و پرورش خراسان رضوي گفت: براي شناخت يک فرد تيزهوش تاريخچه فردي آن فرد خيلي مهم است چون بچه هاي تيزهوش از ابتداي تولد، حرکاتشان و طي کردن مراحل رشدشان با بچه هاي ديگر متفاوت است.در واقع موفقيت هايي
که کودکان تيزهوش در دوران زندگي دارند محدود به موفقيت علمي نيست و بايد همه ابعاد هوشي آنان شمارش و محسوب شود مثلا اين که زودتر صحبت يا حرکت مي کنند که اين گونه امور از مشاهدات عيني والدين و معلمان به دست مي آيد.در انتخاب يک فرد تيزهوش بايد مشاهدات عيني در کنار آزمون هاي ميزان هوش لحاظ شود و اين در حالي است که هم اکنون خيلي از متخصصان معتقدند که حتي آزمون هاي رايج هوش که در جامعه ما براي تشخيص تيزهوشان استفاده مي شود، دچار مشکل است.: آزمون تيزهوشاني که هم اکنون در پايه ششم برگزار مي شود فقط يک مولفه توانايي علمي را در نظر مي گيرد و براي قبولي در آزمون مدارس تيزهوشان و استعدادهاي درخشان، تاريخچه فردي دانش آموز و مشاهدات معلم و والدين در نظر گرفته نمي شود.
عسکريان گفت: وقتي با يک آزمون تستي مي خواهيم دانش آموز را بسنجيم بايد بدانيم که آزمون تستي بر اساس چند درس مثلا علوم، رياضي و اجتماعي تهيه مي شود و به همين خاطر است که الان در مقطع ابتدايي از کلاس سوم به بعد با بچه ها روش هاي تست زدن را کار مي کنند تا مهارت تست زني را بياموزند و در تست زدن سرعت پيدا کنند.
رئيس اداره مشاوره تربيتي و تحصيلي آموزش و پرورش خراسان رضوي گفت: سند تحول بنيادين آموزش و پرورش به دنبال تربيت دانش آموز تمام ساحتي است.در اين سند، براي دانش آموز، 6 ساحت ديني- اخلاقي، سياسي- اجتماعي، زيستي- بدني، هنري- زيبايي شناختي، اقتصادي- حرفه اي و علمي - فناوري در نظر گرفته شده اما هم اکنون تمرکز والدين و جامعه و به تبع آن نظام آموزشي بر روي ساحت علمي - فناوري قرار گرفته است. قطعا يک دانش آموز تک ساحتي نمي تواند فردي موفق، داراي سلامت روان و احساس رضايت از زندگي باشد اگرچه درصدي از کساني که در تيزهوشان تحصيل مي کنند مي توانند بدون فشاري، آموزش هاي
سخت اين مدارس را طي کنند ولي قطعا تمامي 4.2 درصد دانش آموزاني که در اين مدارس درس مي خوانند اين توانايي را ندارند.
به نظر مي رسد که تحصيل در مدارس استعدادهاي درخشان يا تيزهوشان نبايد به مدي براي فخرفروشي والدين به يکديگر تبديل شود چرا که در اين فخرفروشي، روان و روح و شادي و آرامش دانش آموز است که قرباني مي شود و اين گونه مدارس حتي اگر قابل تجويز و توصيه هم باشند تنها براي همان 2 درصدي بايد تجويز شوند که از هوش بالايي برخوردارند و تحصيل در اين مدارس موجب نمي شود که دچار عوارض روحي، رواني و شخصيتي شوند .
جامه تحصيل در مدارس تيزهوشان زيبنده هر قامتي نيست لذا والدين بايد با پرهيز از جوزدگي، فرزندان خود را در مدارسي ثبت نام کنند که تحصيل در آنها بتواند در کنار آموزش هاي
علمي، ساحت هاي گوناگون شخصيت فرزندشان را هم پرورش دهد.

( منبع مورد استفاده : روزنامه اطلاعات )